Het verschil tussen kritiek en opbouwende kritiek bepaalt of iemand groeit of dichtklapt
- Bio: Tineke Hofstee
- 16 jun 2024
- 3 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 14 feb
Je kent het vast wel. Je hebt net iets ingeleverd, een rapport, een presentatie of een idee, en iemand zegt: “Dit is echt niet goed.”
Bam. Weg motivatie. Je voelt je klein, onzeker, misschien zelfs een beetje boos. En eerlijk is eerlijk: het helpt je geen stap verder.
Dat is het effect van gewone kritiek.
Maar stel dat iemand zou zeggen: “Je hebt er duidelijk veel werk in gestoken. Het zou nog sterker zijn als je de voorbeelden iets concreter maakt.”
Voel je het verschil? Dat is opbouwende kritiek. Dat is feedback die niet afbreekt, maar opbouwt.
Laten we eens kijken wat dat precies inhoudt, met herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven.
Wat kritiek doet: ontmoedigen in plaats van verbeteren
Kritiek richt zich vaak op wat er niet goed is, zonder te laten zien hoe het beter kan. Daardoor voelt het als een aanval, niet als hulp.
Voorbeeld 1:
“Je rapport is slecht geschreven en onduidelijk.”
Gevolg: jij voelt je waardeloos, terwijl je geen idee hebt wat er precies mis is of wat je kunt verbeteren.
Voorbeeld 2:
“Je bent altijd te laat voor vergaderingen. Het is heel irritant.”
Gevolg: je gaat in de verdediging. Je hoort de irritatie, niet de wens om samen beter te werken.
Het probleem met dit soort kritiek is dat het de nadruk legt op tekortkomingen. En als je vooral hoort wat je fout doet, verdwijnt je motivatie om te groeien.
Wat opbouwende kritiek doet: helpen om te groeien
Opbouwende kritiek heeft een heel andere energie. Het is feedback die je helpt vooruit te gaan, zonder je af te breken. De bedoeling is niet om te veroordelen, maar om te ondersteunen.
Voorbeeld 1:
“Je rapport bevat veel nuttige informatie. Het zou nog sterker zijn als je de secties duidelijker scheidt en meer voorbeelden toevoegt.”
Gevolg: jij voelt je gezien in je inzet én krijgt concrete handvatten om het beter te doen.
Voorbeeld 2:
“Ik merk dat je vaak te laat bent voor vergaderingen. Misschien helpt het om je agenda iets anders in te delen, zodat je genoeg tijd hebt om op tijd te komen.”
Gevolg: je voelt begrip, geen verwijt. En daardoor ben je eerder geneigd er iets aan te doen.
Zie je hoe het verschil zit in toon en intentie? Opbouwende kritiek vertrekt vanuit respect. Het is gericht op samen groeien, niet op gelijk krijgen.
Drie sleutels tot opbouwende kritiek
1. Wees specifiek en concreet
Algemene opmerkingen (“je doet het niet goed”) helpen niemand.
Specifieke feedback wel.
“De inleiding van je presentatie was sterk, maar het zou helpen als je minder tekst op je dia’s zet.”
Zo weet de ander precies wat goed ging én waar verbetering mogelijk is.
2. Wees empathisch en respectvol
Laat merken dat je de inspanning van de ander waardeert.
“Ik zie hoeveel tijd je hierin hebt gestoken. Het zou nog beter zijn als je wat meer aandacht besteedt aan de details.”
Een beetje erkenning doet wonderen en het maakt feedback veiliger en beter verteerbaar.
3. Blijf positief en motiverend
Feedback werkt het beste als het aanzet tot actie, niet tot schaamte.
“Je hebt een sterke basis gelegd met dit voorstel. Met wat extra gegevens wordt het nog overtuigender.”
Zo voelt de ander zich gemotiveerd om door te zetten.
Waarom dit belangrijk is voor jou én anderen
Of je nu leidinggevende bent, collega, ouder of partner; de manier waarop je feedback geeft, bepaalt vaak het resultaat.
Kritiek sluit deuren.
Opbouwende kritiek opent ze.
Door specifiek, respectvol en positief te communiceren, creëer je ruimte voor groei. De ander voelt zich veilig om te leren en jij wordt iemand met wie mensen graag samenwerken.
En het mooie is: het werkt ook omgekeerd. Als jij leert om feedback op een gezonde manier te ontvangen, groeit je zelfvertrouwen. Je merkt dat kritiek je niet meer zo snel raakt, omdat je weet wie je bent en waar je naartoe wilt.
Over Tineke Hofstee Ik ben geen therapeut die alleen uit de boeken spreekt, maar een gids die de weg van binnenuit kent. Ik weet hoe het is om nachtenlang 'brieven in je hoofd' te schrijven terwijl je lichaam schreeuwt om rust. Mijn filosofie is helder: echte verandering begint niet bij het 'fixen' van jezelf, maar bij het eerlijk onderzoeken van je patronen. Zonder bewustwording heb je geen richting, maar zonder actie blijft inzicht slechts informatie. In mijn werk help ik je om de confrontatie met jezelf aan te gaan die je in gesprekken vaak nog kunt ontwijken. Ik leer je de pen te gebruiken om je gedachten te ordenen en de emotionele druk van de ketel te halen. Geen snelle oplossingen, maar een nuchtere methode om de regie over je eigen leven terug te pakken. Stap voor stap, met de pen als instrument voor een opgeruimd hoofd. |
Opmerkingen